Netwerken zijn in opmars. In vrijwel alle sectoren verbinden mensen en organisaties zich in netwerken rondom gedeelde vraagstukken of thema’s. in één netwerk kunnen veel uiteenlopende – soms tegenstrijdige – perspectieven en belangen vertegenwoordigd zijn. Het deelnemen aan en verrijken deze vorm van samenwerken vraagt om netwerkleiderschap. Netwerkleiders spelen een rol in het op gang brengen en houden van de interactie door verschillende partijen te mobiliseren en te verbinden. Ze dragen zorg voor de levendige interactiestroom van waaruit gezamenlijke initiatieven tot stand komen. Het belangrijkste aandachtsgebied is de verbindingslijnen tussen organisaties, teams en mensen. Een netwerkleider is meer gericht op het faciliteren van de condities om tot een gezamenlijk resultaat te komen, dan op de resultaten en voortgang zelf.
Er zijn vier rollen van de netwerkleider te onderscheiden:
- De netwerkleider als strateeg: netwerkleider is actief betrokken bij het vormen en bewaken van de identiteit van het netwerk en de strategische koers.
- De netwerkleider als ontwikkelaar: de netwerkleider houdt zich bezig met de kwaliteit van de interactie en infrastructuur van het netwerk. De aandacht gaat uit naar het creëren van de juiste condities voor samenwerking.
- De netwerkleider als verkenner: de netwerkleider is actief om nieuwe initiatieven op te sporen en coalities tussen deelnemers te vormen. Verkenners vervullen een overwegend vernieuwende rol.
- De netwerkleider als procesmanager: de procesmanager richt zich op samenwerkingsprocessen rond concrete coalities, initiatieven of projecten in het netwerk. De stappen die nodig zijn om de initiatieven daadwerkelijk tot realiteit te doen komen zijn hierbij belangrijk.